Griekenland (Grieks: ??????, Elladha, formeel en historisch: ?????, Ellas, ‘Hellas’), officieel de Helleense Republiek (Grieks: ???????? ??????????, Elliniki Dimokratia), is een land in Zuidoost-Europa, bestaande uit het zuidelijkste deel van het Balkanschiereiland en een groot aantal eilanden. Griekenland heeft een bevolking van ruim 10 miljoen inwoners. De hoofdstad en grootste stad is Athene.

Griekenland grenst in het noorden (van west naar oost) aan Albanië, Noord-Macedonië, Bulgarije en Turkije. Voor het overige is het vasteland van Griekenland omgeven door de Middellandse Zee (in het zuiden), de Ionische Zee (in het westen) en de Egeïsche Zee (in het oosten). De eilanden vormen samen ongeveer 20% van het landoppervlak. De grootste eilanden zijn Kreta, Evia (Euboea), Lesbos en Rhodos.

Het oude Griekenland wordt gezien als de bakermat van de Europese en westerse cultuur. Hoewel in eerdere eeuwen al sprake was van de Cycladische, Minoïsche en Myceense beschaving, geldt de cultuur die vanaf de 8e eeuw voor Christus opkwam daarbij als beginpunt. Hier kwam de democratie als staatsvorm tot ontplooiing, werden belangrijke wetenschappelijke principes bedacht en ontdekt en kwamen de westerse filosofie en de westerse literaire canon, het westerse theater, architectuur en de Olympische Spelen tot ontwikkeling. De oude Grieken bewoonden stadsstaten zoals Athene, Sparta en Thebe. Vanaf de tijd van Alexander de Grote (4e eeuw v.Chr.) verspreidden de Oudgriekse taal en de hellenistische cultuur, en later ook de Grieks-Orthodoxe Kerk zich over een wijdverbreid gebied. Ook onder Romeins en Byzantijns bestuur was de Griekse cultuur alomtegenwoordig. Tot een eigen staat kwam het pas in 1830, toen de Grieken zich na een Onafhankelijkheidsoorlog losmaakten van het Ottomaanse Rijk, dat de Byzantijnse heerschappij had opgevolgd. In de decennia die volgden, groeide Griekenland tot zijn huidige omvang.

Sinds 1974 is Griekenland een democratie en een republiek, nadat het vanaf 1832 met tussenpozen een monarchie was. Het land trad in 1981 als tiende land toe tot de Europese Economische Gemeenschap, de voorloper van de Europese Unie. Het betaalmiddel is de euro. Hoewel de Griekse staatsschuldencrisis grote gevolgen had voor de economie en de samenleving, geldt Griekenland als economisch hoogontwikkeld en relatief welvarend.

Naam

De formele naam van Griekenland in het Grieks is ????? (Ellás), waarvan ‘Hellas’ een internationaal gangbare transliteratie is. Deze naam wordt door sommige Grieken ook in andere talen geprefereerd (“Welcome to Hellas!”) en Grieken noemen zich ook in andere talen wel Hellenen, naar het Griekse woord ??????? (Hellênes, modern uitgesproken als Ellines).

De Nederlandstalige naam Griekenland en verwante namen in veel andere talen komen van het Latijnse Magna Graecia (= Groot Griekenland), waarmee de Romeinen aanvankelijk het door Grieken gekoloniseerde deel van Zuid-Italië en later de volledige door Grieken bewoonde wereld aanduidden. Overigens komt dit woord op zijn beurt wel weer uit het Griekse ??????? (Graikós) voort, volgens Aristoteles een oude naam voor het Griekse volk

De Peloponnesos of Peloponnesus (Grieks: ????????????, Pelopónnèsos) is het grootste schiereiland van Griekenland, en ligt ten zuiden van het Griekse vasteland. Het wordt daarvan gescheiden door de Golf van Korinthe en de Golf van Egina en ermee verbonden door de landengte van Korinthe. Deze landengte wordt doorsneden door het Kanaal van Korinthe. Hierdoor is de Peloponnesos volledig omgeven door water. De oppervlakte van het (schier)eiland bedraagt 21.379 km². Het aantal inwoners bedroeg in 2011 1.155.019.

Naamgeving

Het is genoemd naar de Griekse held Pelops, het woord nèsos betekent eiland, hoewel de Peloponnesos een schiereiland is. Bij de uitspraak van de Griekse naam Pelopónnisos ligt de hoofdklemtoon op de derde lettergreep. Sinds de middeleeuwen wordt de Peloponnesos ook wel Morea genoemd.

Geschiedenis

In de oudheid was de Peloponnesos onder andere van belang vanwege het feit dat de stad Sparta, lange tijd een rivaal van Athene, hier lag. De ruïnes van de oude stad liggen dichtbij de plaats Mystras. Verder was het oude Korinthe ook een belangrijke stad. De ruïnes van deze oude stad, archaia Korinthos, liggen dicht bij de moderne stad Korinthe. Verder was het heiligdom van Hera, een godin uit de Griekse mythologie, te Argos ook beroemd. In diverse plaatsen op de Peloponnesos waren heiligdommen aan haar gewijd.

Geografie

Het schiereiland heeft een bergachtig landschap met toppen tot meer dan 2000 meter. Vruchtbare akkers liggen tussen de bergketens. De Peloponnesos is onderverdeeld in landstreken. Enkele nederzettingen waren al bekend in de oudheid zoals Argolis, Arkadia en Lakonia. Maar ook plaatsen als Olympia, Sparta, Epidaurus, Mystras en Mycene gaan qua historie terug tot de oudheid. De Saronische Eilanden liggen ten oosten van het schiereiland en de Ionische Eilanden ten westen en zuiden ervan. Enkele ervan liggen niet ver van de kust, zoals het eiland Kythira bij de zuidoostelijke punt van de Peloponnesos. Het binnenland van de Peloponessos bestaat uit gebergte en wordt gevormd door het departement Arcadia, waar ook skigebieden liggen.

Regio.

Transport

Men kan per trein op het schiereiland rondreizen. De trein rijdt langzaam, vaak ongeveer 40 kilometer per uur. Er is een treinverbinding van het vliegveld in Athene naar Korinthe. Verder reizen veel Grieken veelal per ‘poulman’ (touringcars met airco). Deze bussen rijden regelmatig en zijn ten opzichte van de trein snel en goedkoop, hoewel in de binnenlanden de (haarspeld)bochten de rit doen vertragen.

Een groot deel van het schiereiland valt buiten de toeristische regio’s van Griekenland. Veel delen hebben een rijke flora. In het zuidwesten rondom Kalamáta groeien duizenden olijfbomen.

De stad Patras in het noorden is de voornaamste havenstad, met een regelmatige veerverbinding met onder meer de Ionische eilanden Korfoe en Kefalonia. Bij Patras ligt de Rio-Antirriobrug over de Golf van Korinthe naar ‘het vasteland’ van Griekenland.